जन्म दाखल्यात नाव किंवा जन्मतारीख दुरुस्त करणे – महाराष्ट्र

सोप्या भाषेत: जन्म दाखल्यावर नाव चुकीचे असेल, जन्मतारीख वेगळी असेल किंवा आई-वडिलांचे नाव चुकीचे असेल, तर तुम्ही ज्या कार्यालयाने दाखला दिला — महानगरपालिका (शहर) किंवा ग्रामपंचायत (गाव) — तेथे दुरुस्ती अर्ज करू शकता. छोट्या स्पेलिंग चुकांसाठी साधी अर्ज प्रक्रिया आणि शपथपत्र पुरते. पण जन्मतारीख चुकीची असेल किंवा आई-वडिलांचे नाव पूर्णपणे वेगळे असेल, तर दंडाधिकाऱ्याचे शपथपत्र आणि काही वेळा न्यायालयाचा आदेश लागतो. सर्वात महत्त्वाचे: आधी जन्म दाखला दुरुस्त करा — नंतर आधार, नंतर बाकी कागदपत्रे.

दुरुस्तीचे प्रकार आणि त्यांची प्रक्रिया

कोण अर्ज करू शकतो

• आई-वडील किंवा पालक (मूल अल्पवयीन असल्यास)
• व्यक्ती स्वतः (वय १८ वर्षे किंवा जास्त असल्यास)
• कायदेशीर वारस (मृत व्यक्तीसाठी)
• नोटरीकृत अधिकारपत्र असलेला प्रतिनिधी

आवश्यक कागदपत्रे

किरकोळ दुरुस्त्यांसाठी (स्पेलिंग, टायपोग्राफिक चुका)

• मूळ जन्म दाखला (किंवा प्रमाणित प्रत)
• बरोबर तपशील सांगणारे स्टॅम्प पेपरवरील नोटरीकृत शपथपत्र
• आई-वडिलांचे आधार कार्ड (आई-वडिलांच्या नावाच्या दुरुस्तीसाठी) किंवा व्यक्तीचे आधार
• शाळा सोडल्याचा दाखला (TC) — बरोबर स्पेलिंग दाखवणारा — जोरदार शिफारशीय
• इतर ओळखपत्र: PAN कार्ड, पासपोर्ट, रेशन कार्ड
• दुरुस्ती अर्ज (दाखला देणाऱ्या प्राधिकरणाकडून)
• विहित शुल्काची पावती

मोठ्या दुरुस्त्यांसाठी (चुकीची जन्मतारीख / नाव पूर्णपणे वेगळे)

• वर नमूद केलेली सर्व कागदपत्रे
• रुग्णालयाचे जन्म नोंद / डिस्चार्ज सारांश (बरोबर तारीख दाखवणारा)
• प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकारी (JMFC) कडून नोटरीकृत शपथपत्र
• न्यायालयाचा आदेश (जिल्हा नोंदणी अधिकाऱ्याने आवश्यक मानल्यास)
• बरोबर जन्मतारीख दाखवणारा शाळेचा TC
• लसीकरण कार्ड (लहानपणीचे नोंदी)
• बरोबर तारीख असलेले आधार कार्ड (आधीच अपडेट केले असल्यास)

मुलाचे नाव जोडण्यासाठी (दाखल्यावर रिकाम्या नाव स्तंभासाठी)

• रिकाम्या नाव स्तंभ असलेला मूळ जन्म दाखला
• नामकरण समारंभ दस्तऐवज किंवा रुग्णालयाचे नाव नोंद (उपलब्ध असल्यास)
• आई-वडिलांचे आधार कार्ड
• नाव जोडण्याचा अर्ज
• टीप: जन्म नोंदणीच्या १ वर्षाच्या आत नाव विनामूल्य जोडता येते

चरण-दर-चरण प्रक्रिया

चरण १: दाखला देणारे कार्यालय ओळखा

ज्या कार्यालयाने मूळ दाखला दिला त्याच ठिकाणी जायचे:

• मुंबई: MCGM वॉर्ड ऑफिस — mcgm.gov.in वर वॉर्ड शोधा
• पुणे: PMC नागरिक सेवा केंद्र — pmc.gov.in
• इतर शहरे: स्थानिक महानगरपालिका कार्यालय
• गावे: ग्रामपंचायत कार्यालय

चरण २: दुरुस्ती अर्ज नमुना घ्या

काउंटरवरून Form 8 (दुरुस्ती नमुना) किंवा तत्सम अर्ज घ्या. काही महानगरपालिका पोर्टलवर डाउनलोडसाठी उपलब्ध ठेवतात.

चरण ३: कागदपत्रे तयार करा

• नोंदणीकृत नोटरी किंवा शपथ आयुक्ताकडून नोटरीकृत शपथपत्र मिळवा. खर्च: ₹२००–₹५०० स्टॅम्प पेपरच्या मूल्यानुसार.
• मोठ्या दुरुस्त्यांसाठी प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकारी (JMFC) कडून शपथपत्र — दंडाधिकाऱ्याच्या न्यायालयात कागदपत्रांसह हजर व्हावे लागते. खर्च: स्टॅम्प पेपर ₹३००–₹८०० + वकील शुल्क.

चरण ४: अर्ज सादर करा

• दुरुस्ती नमुना काळजीपूर्वक भरा
• मूळ जन्म दाखला + सर्व आवश्यक कागदपत्रांच्या छायाप्रती जोडा
• स्वतःकडे सर्वांच्या छायाप्रती ठेवा
• काउंटरवर सादर करा आणि शुल्क भरा
• अर्ज क्रमांक असलेली पोचपावती घ्या

चरण ५: पाठपुरावा करा

• किरकोळ दुरुस्त्या: १५ कामकाजाच्या दिवसांनी स्थिती तपासा
• मोठ्या दुरुस्त्या: ३० कामकाजाच्या दिवसांनी तपासा

चरण ६: दुरुस्त केलेला दाखला घ्या

• मूळ पावती + ओळखपत्र घेऊन स्वतः या, किंवा
• टपाल पर्याय निवडलेला असल्यास टपालाने मिळवा
• काउंटर सोडण्यापूर्वी सर्व तपशील तपासा — दुरुस्ती बरोबर आहे का याची खात्री करा

वेळापत्रक

नकाराची सामान्य कारणे

संबंधित मार्गदर्शन

• जन्म दाखला – संपूर्ण माहिती महाराष्ट्र
• उशीर जन्म नोंदणी – २१ दिवसांनंतर, १ वर्षानंतर, १५ वर्षांनंतर
• रुग्णालयाची स्लिप विरुद्ध महानगरपालिका जन्म दाखला
• जन्म दाखला नाकारला – सामान्य कारणे आणि उपाय
• मृत्यू दाखला – महाराष्ट्र
• शाळा सोडल्याचा दाखला (TC) – महाराष्ट्र

भाषा पर्याय

हे मार्गदर्शन इंग्रजीत वाचण्यासाठी: Birth Certificate Correction Guide – Read in English